Inleiding
De aubergine is een veelzijdige vruchtgroente die vooral bekendstaat om haar glanzende, paarse schil en zachte, romige vruchtvlees. Ze wordt veel gebruikt in de mediterrane, Turkse, Griekse, Italiaanse, Midden-Oosterse en Aziatische keuken. Dankzij haar neutrale, licht kruidige smaak kan ze op bijzonder veel manieren worden bereid.
De aubergine behoort botanisch tot de nachtschadefamilie (Solanaceae), dezelfde plantenfamilie waartoe ook aardappelen, tomaten en paprika's behoren. De wetenschappelijke naam is Solanum melongena. Hoewel we de aubergine in de keuken als groente gebruiken, is ze botanisch gezien een vrucht.
Aubergines zijn bijzonder veelzijdig. Je kunt ze bakken, grillen, roosteren, stoven, vullen of verwerken in ovenschotels, pasta's, curry's en verschillende groenteschotels. Door hun zachte structuur nemen ze gemakkelijk de smaken van kruiden, specerijen, olijfolie en sauzen op.
1. De oorsprong van de aubergine
De aubergine vindt haar oorsprong in Zuid- en Zuidoost-Azië, vermoedelijk in gebieden die tegenwoordig behoren tot India, Bangladesh en Myanmar. Daar werd de plant al duizenden jaren geleden geteeld. Vanuit Azië verspreidde ze zich naar China en andere delen van Azië. Arabische handelaren brachten haar naar het Midden-Oosten en Noord-Afrika, en tijdens de middeleeuwen kwam ze via het Middellandse Zeegebied naar Europa. In het begin werd ze vooral als bijzondere plant beschouwd, pas geleidelijk werd ze een gewaardeerd ingrediënt, vooral in Italië, Griekenland, Spanje en Turkije. Ook in België wordt ze steeds vaker gebruikt.
2. Hoe groeit een aubergine?
De aubergine groeit aan een warmteminnende plant met stevige vertakte stengels, grote bladeren en paarse bloemen. Uit de bloemen ontwikkelen zich aubergines die rond, ovaal, langwerpig of peervormig kunnen zijn.
De groei verloopt in fasen:
- Zaaien: binnenshuis of serre
- Kiemen: bij warmte
- Bladontwikkeling: grote bladeren en stengels
- Bloei: paarse bloemen
- Vruchtvorming: na bestuiving
- Rijping: typische vorm/kleur
- Oogsten: glanzend en stevig
Ze hebben veel warmte en zon nodig (20-30 °C), in België daarom vooral in serres of beschutte zonnige plaatsen, geen vorst.
3. Verschillende soorten aubergines
Paarse aubergine
Bekendste, donkerpaarse glanzende schil, licht vruchtvlees met zaadjes, mild kruidig, na bakken zacht romig. Geschikt voor grill, moussaka, ratatouille, parmigiana, gevuld, curry.
Witte aubergine
Ivoorwit, kleiner, zachte smaak, minder bitter, vergelijkbare structuur.
Gestreepte aubergine
Paarse/witte strepen, mild zacht, aantrekkelijk voor gevuld.
Japanse aubergine
Langwerpig slank, donkerpaars/zwart, weinig zaadjes, fijne structuur, snel garend: roerbak, miso, grill, tempura, curry.
Chinese aubergine
Lang slank licht/donkerpaars, zacht, neemt sauzen op; veel in Chinese keuken met knoflook/gember/soja/chili.
Kleine aubergines
Verschillende kleuren, compact, geschikt om te vullen of geheel te roosteren.
4. De smaak en structuur van aubergines
Mild kruidig, stevig rauw, zacht romig na bereiding. Sponsachtig door luchtkamers, neemt gemakkelijk olie/vloeistoffen op. Bij langzaam roosteren/bakken wordt ze zacht smeuïg licht zoet. Schil blijft stevig. Bij grote oudere exemplaren zaadjes duidelijker maar niet slecht.
5. De voedingswaarde van aubergines
Licht, veel water, vezels, vitamines en mineralen.
| Voedingsstof | Hoeveelheid |
|---|---|
| Energie | 20-25 kcal |
| Water | 92-93 g |
| Koolhydraten | 5-6 g |
| Eiwitten | 0,8-1 g |
| Vetten | 0,2 g |
| Voedingsvezels | 2,5-3 g |
| Kalium | 200-230 mg |
| Calcium | 8-12 mg |
| Magnesium | 12-15 mg |
| Vitamine C | 2-3 mg |
| Vitamine B6 | 0,08-0,1 mg |
| Foliumzuur | 20-25 µg |
Belangrijke voedingsstoffen
- Vezels
- darmwerking
- Kalium
- spieren/zenuwstelsel en bloeddruk
- Vitamine B6
- zenuwstelsel en energiemetabolisme
- Foliumzuur
- celdeling en bloedcellen
- Anthocyanen (nasunine)
- paarse schil polyfenolen
6. Hoe kies je een goede aubergine?
Glad glanzend, stevig, zwaar, gelijkmatig fris, groene kroon vers, geen zachte/rotte plekken, lichte terugvering bij druk, middelgroot fijne structuur.
7. Aubergines schoonmaken en voorbereiden
Wassen, drogen, kroontje/steel verwijderen, snijden naar bereiding, schil meestal laten (eetbaar, houdt vorm). Zouten vroeger tegen bitterheid 30 min, nu bij moderne rassen meestal niet nodig, wel nuttig bij grote of voor krokant bakken.
8. Aubergines bereiden in de keuken
Gebakken aubergines
Schijven/blokjes in olijfolie middelhoog, regelmatig draaien, niet te veel olie tegelijk, peper/zout/knoflook/tijm/oregano.
Gegrilde aubergines
Plakken 1 cm met olijfolie, peper/zout, grill 3-5 min per kant, citroen/knoflook/peterselie/balsamico.
Uit de oven
Helften met inkepingen, olijfolie/knoflook, 30-40 min op 180-200 °C, zacht smeuïg.
Gevulde aubergines
Helften uithollen, vruchtvlees met ui/knoflook/gehakt/tomaat/peterselie sudderen, vullen, 30-40 min op 180 °C, kaas/kruiden.
Ratatouille
Aubergine, courgette, paprika, tomaat, ui, knoflook, olijfolie, tijm; geleidelijk stoven.
Moussaka
Lagen aubergine, vleessaus (gehakt/ui/knoflook/tomaat/kaneel/oregano) en bechamel, 40-50 min op 180 °C.
Parmigiana
Lagen gebakken aubergine, tomatensaus, mozzarella/Parmezaan/basilicum, 30-40 min op 180 °C.
Baba ganoush
Aubergine roosteren tot zacht, schil verwijderen, prakken met tahin/citroen/knoflook/olijfolie/peper/zout, peterselie/paprikapoeder, met platbrood.
9. Waarmee combineren?
Knoflook, olijfolie, tomaten, basilicum, oregano, tijm, komijn, koriander, paprikapoeder, citroen, yoghurt, feta, Parmezaan, gehakt.
10. Aubergines bewaren
Koele plaats 10-12 °C, uit zon, ongewassen, steel/kroon laten, koel droog, niet naast rijpend fruit, binnen enkele dagen gebruiken, aangesneden afgedekt snel gebruiken. Invriezen na 3-4 min blancheren met citroen of na roosteren/bakken, -18 °C, na ontdooien vooral voor soepen/sauzen/curry/oven.
11. Is rauwe aubergine eetbaar?
Technisch wel maar niet aanbevolen: bevat glycoalkaloïden (solanine), stevige structuur en minder smaak; verhitten maakt zachter en smakelijker.
12. Verschil aubergine, courgette en paprika
Aubergine: stevig romig na bereiding, neemt olie op, mild kruidig.
Courgette: zachter sappiger neutraal, veel water, sneller gaar.
Paprika: stevig fris zoet, kleurafhankelijk.
13. Wist je dat?
- Botanisch vrucht, zelfde familie als aardappel/tomaat, Solanum melongena, paars door anthocyanen, uit Azië, witte/paarse/groene/gestreepte, neemt gemakkelijk olie op, schil eetbaar, populair Turks/Grieks/Italiaans, meerdere vruchten per plant
14. Praktische tips
- Kies glad glanzend stevig middelgroot
- Schil niet onnodig
- Snijd pas kort voor gebruik
- Zouten meestal niet nodig
- Niet te veel olie tegelijk
- Langzaam roosteren voor romig
- Combineer met tomaat/knoflook/olijfolie
- Gebruik in oven/curry/pasta/vegetarisch
- Niet te koud bewaren
- Snel gebruiken
Besluit
De aubergine is veelzijdig, zacht romig en mild, geschikt voor grill, moussaka, parmigiana, gevuld, ratatouille en baba ganoush. Met olijfolie, knoflook, tomaten en kruiden telkens nieuwe gerechten, vaste plaats in iedere keuken.