Overslaan naar inhoud

Druk op ESC om te sluiten

Asperge

Asperge

6 min. leestijd

Inleiding

De asperge is een verfijnde en bijzonder gewaardeerde groente die vooral in het voorjaar op haar best is. Ze staat bekend om haar zachte smaak, fijne structuur en veelzijdigheid in de keuken. Vooral in België, Nederland, Duitsland en Frankrijk is de asperge een echte seizoensgroente die ieder jaar opnieuw door liefhebbers wordt verwacht.

Asperges behoren botanisch tot de aspergefamilie (Asparagaceae). De wetenschappelijke naam is Asparagus officinalis. Het is een meerjarige plant waarvan de jonge scheuten worden geoogst voordat ze zich ontwikkelen tot lange, vertakte stengels.

Er bestaan verschillende soorten asperges, maar de bekendste zijn witte, groene en paarse asperges. Hoewel ze van dezelfde plantensoort afkomstig kunnen zijn, verschillen ze in kleur, smaak, structuur en teeltwijze.

Asperges worden vaak beschouwd als een luxeproduct en zijn bijzonder geschikt voor klassieke bereidingen zoals asperges op Vlaamse wijze, maar ook voor soepen, salades, risotto's, ovenschotels en verfijnde vis- en vleesgerechten.

1. De oorsprong van asperges

De asperge heeft een lange geschiedenis die duizenden jaren teruggaat. Haar oorsprong ligt vermoedelijk in gebieden rond het Middellandse Zeegebied en West-Azië. De oude Egyptenaren, Grieken en Romeinen kenden de asperge al. Vooral de Romeinen waardeerden deze groente bijzonder en gebruikten ze zowel vers als gedroogd.

Vanuit het Middellandse Zeegebied verspreidde de asperge zich geleidelijk over Europa. Tijdens de middeleeuwen werd ze vooral geteeld in kloostertuinen en bij adellijke huishoudens. Vanaf de 16de en 17de eeuw groeide de populariteit aanzienlijk, vooral in Frankrijk en Duitsland.

Ook in België kreeg de asperge een belangrijke plaats. Vooral de streek rond Mechelen en de Brabantse regio staat bekend om haar aspergeteelt. De zogenaamde asperges uit de streek van Mechelen zijn bijzonder geliefd vanwege hun fijne smaak en kwaliteit.

2. Hoe groeien asperges?

Asperges groeien vanuit een ondergrondse wortelstok, die ook wel de aspergeklauw wordt genoemd. Deze wortelstok vormt elk jaar nieuwe jonge scheuten die uiteindelijk als asperges worden geoogst. De aspergeplant is meerjarig en kan bij goede verzorging jarenlang productief blijven.

De teelt verloopt in fasen:

  • Aanplanten: jonge aspergeplanten of klauwen in speciaal voorbereide grond
  • Wortelontwikkeling: uitgebreid ondergronds wortelstelsel
  • Scheutvorming: ieder voorjaar nieuwe jonge scheuten
  • Oogsten: scheuten afgesneden op gewenste lengte/dikte
  • Herstelperiode: na seizoen mogen scheuten doorgroeien tot groene stengels om energie op te slaan

Ze groeien best in losse, zanderige, goed doorlatende bodem; zandgrond is bijzonder geschikt. Na aanplanten duurt het enkele jaren voor volwaardige oogst.

3. Verschillende soorten asperges

Witte asperges

Witte asperges, het witte goud, groeien volledig onder de grond zonder zonlicht, dus geen chlorofyl. Zachte verfijnde smaak, populair in klassieke Belgische keuken. Gebruik: op Vlaamse wijze, met hollandaisesaus, soep, met gerookte zalm, ham/ei, gebakken vis. Moeten vrijwel altijd worden geschild, vooral onderaan vezelig.

Groene asperges

Groene asperges groeien boven de grond in zonlicht, produceren chlorofyl, groene kleur, iets uitgesprokenere licht grassig/nootachtig smaak, dunnere schil, vaak niet volledig schillen, alleen harde onderkant verwijderen. Geschikt voor grill, roerbak, pasta, risotto, salades, omeletten, quiches, zalm/garnalen; kort bakken/grillen behoudt stevigheid.

Paarse asperges

Minder bekend, opvallende kleur door anthocyanen, iets zoeter, rauw te eten jong, ook kort koken/grillen; kleur kan gedeeltelijk verdwijnen naar groenachtig. Voor salades en moderne bereidingen.

4. De verschillende aspergerassen

Enkele bekende rassen: Gijnlim (wit, goede opbrengst), Backlim (kwaliteit wit), Cumulus (wit, stevig), Grolim (dik, goede opbrengst), Erasmus (groen). Keuze hangt af van bodem, klimaat, oogstperiode en verkoop.

5. De voedingswaarde van asperges

Licht, weinig calorieën, veel water, vitamines, mineralen en vezels.

VoedingsstofHoeveelheid
Energie18-22 kcal
Water92-94 g
Koolhydraten2-4 g
Eiwitten2-2,5 g
Vetten0,1-0,2 g
Voedingsvezels1,5-2,5 g
Kalium200-250 mg
Calcium20-25 mg
Magnesium12-15 mg
Vitamine C5-6 mg
Foliumzuur50-55 µg
Vitamine K40-45 µg

Belangrijke voedingsstoffen

Foliumzuur
celdeling en bloedcellen
Vitamine K
bloedstolling en botten
Vitamine C
immuunsysteem en antioxidans
Kalium
spieren/zenuwstelsel en bloeddruk
Vezels
spijsvertering
Asparagine
aminozuurverbinding in stofwisseling

Waarom ruikt urine soms anders na asperges? Door afbraak van zwavelhoudende verbindingen ontstaan vluchtige stoffen via urine; niet iedereen merkt het, volkomen normaal.

6. Hoe kies je verse asperges?

Versheid cruciaal: stevig recht, gesloten koppen, frisse niet uitgedroogde snijvlakken, niet slap/rimpelig, frisse kleur, geen slijm. Wrijf voorzichtig twee asperges tegen elkaar: verse piepen licht. Dikte niet bepalend; versheid en structuur wel.

7. Asperges schoonmaken en schillen

Witte: zorgvuldig schillen: op plank, dunschiller vanaf 2 cm onder kop naar beneden, onderaan grondiger, 1-2 cm onderkant afsnijden, koppen kwetsbaar. Groene: wassen, harde onderkant verwijderen, alleen onderste derde licht schillen indien dik. Paarse: als groene, jonge alleen onderkant afsnijden.

8. Asperges bereiden in de keuken

Gekookte witte asperges

Schil, snijd onderkant, kook in ruim water met zout (eventueel suiker/boter) 8-15 min naar dikte, laat nog nagaren, zacht maar niet uit elkaar.

Groene asperges bakken

Wassen, harde onderkant verwijderen, in olijfolie/boter 5-8 min middelhoog, peper/zout/citroensap, Parmezaan/amandelen.

Gegrilde asperges

Bestrijk olijfolie, peper/zout, grillpan/barbecue 5-8 min, citroensap/Parmezaan.

Aspergesoep

Schillen/uiteinden 20 min koken voor bouillon, zeven, ui fruiten in boter, bloem, aspergevocht, aspergestukjes gaar, afwerken met room/peper/zout/peterselie.

Op Vlaamse wijze

Gekookte witte asperges, hardgekookte eieren fijngeprakt met gesmolten boter/peterselie, peper/zout/nootmuskaat, over warme asperges.

Risotto

Asperges in stukjes, kopjes apart, sjalot fruiten, rijst glanzen, blussen met witte wijn, bouillon geleidelijk, aspergestukjes mee, kopjes later, afwerken met boter/Parmezaan.

Uit de oven

In ovenschaal met olijfolie, peper/zout/knoflook/tijm, afgedekt met folie 15-25 min op 180 °C, laatste minuten zonder folie.

9. Waarmee combineren?

Eieren (Vlaamse wijze), boter, room, peterselie, citroen, Parmezaan (groene/risotto), gerookte zalm, ham, garnalen, aardappelen.

10. Asperges bewaren

In koelkast, gewikkeld in licht vochtige handdoek in groentelade, 2-3 dagen; groene idem, niet lang aan lucht/warmte. Alternatief rechtop in potje met laagje water (alleen onderkant). Invriezen: witte schillen/onderkant verwijderen, groene niet volledig schillen, eventueel in stukken, droogdeppen, rauw invriezen, direct uit diepvries warm bereiden, 8-12 maanden bij -18 °C.

11. Het aspergeseizoen

In België culinaire gebeurtenis: wit van april tot 24 juni (Sint-Jan), afhankelijk van weer/bodem. Vroeg soms maart, groene langer beschikbaar. Na seizoen groeien stengels door om energie op te slaan.

12. Verschil asperges en schorseneren

Asperges: jonge scheuten uit wortelstok, zacht verfijnd.
Schorseneren: lange donkere wortels onder grond, nootachtig romig na koken.

13. Wist je dat?

  • Familie Asparagaceae, Asparagus officinalis, wit/groen zelfde soort, wit onder grond, groen in zon, paars anthocyanen, meerjarig, seizoen tot 24 juni, >90% water, urinegeur door zwavel, witte goud

14. Praktische tips

  1. Kies stevig gesloten koppen
  2. Gebruik wit zo vers mogelijk
  3. Schil wit zorgvuldig 2 cm onder kop
  4. Verwijder harde onderkant
  5. Groene alleen dikke onderkant schillen
  6. Bewaar in vochtige handdoek koelkast
  7. Niet te lang koken
  8. Gebruik schillen voor soepbasis
  9. Voeg groene pas op juiste moment toe
  10. Combineer met boter/ei/peterselie/citroen/Parmezaan

Besluit

Asperges zijn verfijnde seizoensgroenten, wit geliefd klassiek, groen voor grill/pasta/risotto, paars voor kleur. Met juiste keuze, schillen en bereiding haal je het beste uit deze voorjaarsklassieker.

Technische tekening asperge
Technische afbeelding – klik om te vergroten