Overslaan naar inhoud

Druk op ESC om te sluiten

Spinazie

Spinazie

9 min. leestijd

Inleiding

Spinazie is een bekende en veelzijdige bladgroente die in heel wat keukens wordt gebruikt. De frisgroene bladeren hebben een zachte, licht aardse smaak en kunnen zowel rauw als gekookt worden gegeten. Spinazie past uitstekend in salades, soepen, pasta's, ovenschotels, quiches en tal van warme gerechten.

Een van de grote voordelen van spinazie is dat de groente bijzonder snel klaar is. De bladeren slinken tijdens het verwarmen sterk, waardoor je voor een warme bereiding behoorlijk wat verse spinazie nodig hebt. Spinazie is bovendien het hele jaar door verkrijgbaar, zowel vers als diepgevroren.

1. Oorsprong en geschiedenis

Spinazie vindt vermoedelijk haar oorsprong in Perzië, het huidige Iran. Van daaruit verspreidde de groente zich via handelsroutes naar India en China. Later werd spinazie door Arabische handelaren naar het Middellandse Zeegebied gebracht.

In Europa raakte spinazie vooral vanaf de middeleeuwen bekend. In de zestiende eeuw werd de groente populair in verschillende Europese landen. Vandaag wordt spinazie wereldwijd geteeld en is ze een vaste waarde in zowel de traditionele als de moderne keuken.

2. Botanische kenmerken

Spinazie behoort tot de amarantenfamilie (Amaranthaceae). Het is een eenjarige bladgroente die vooral wordt geteeld om haar bladeren.

De plant vormt een rozet van groene bladeren die afhankelijk van de variëteit glad, licht gegolfd of sterk gebobbeld kunnen zijn. Bij warm weer en lange dagen kan spinazie snel doorschieten: de plant vormt dan een bloemstengel en produceert zaad. De bladeren kunnen daardoor steviger worden en een uitgesproken smaak krijgen.

Spinazie groeit het best bij gematigde temperaturen. Ze wordt daarom vaak in het voorjaar en najaar geteeld.

3. Verschillende soorten spinazie

Er bestaan verschillende variëteiten, elk met hun eigen eigenschappen.

  • Gladde spinazie: heeft vlakke, zachte bladeren en is gemakkelijk schoon te maken. Dit type wordt vaak gebruikt in de professionele keuken.
  • Gekrulde spinazie: heeft dikkere, gebobbelde bladeren en een stevige structuur. Ze wordt vaak als verse bosspinazie verkocht.
  • Babyspinazie: bestaat uit jonge, kleine en malse bladeren. Ideaal voor salades en snelle bereidingen.
  • Winterspinazie: wordt geteeld tijdens koelere periodes en heeft doorgaans stevigere bladeren.
  • Zomerspinazie: groeit bij hogere temperaturen, maar is gevoeliger voor doorschieten.

4. Smaak en textuur

Spinazie heeft een zachte, licht aardse en soms een beetje nootachtige smaak. Jonge bladeren zijn bijzonder mals en mild, terwijl grotere en oudere bladeren een krachtigere smaak en stevigere structuur hebben.

Bij het verwarmen verliest spinazie veel volume. De bladeren worden zacht en krijgen een geconcentreerdere smaak. Daarom is het belangrijk om voldoende spinazie te voorzien wanneer je ze als hoofdgroente serveert.

Spinazie combineert uitstekend met boter, room, knoflook, nootmuskaat, citroen, kaas en eieren.

5. Spinazie kopen en selecteren

Bij het kopen van verse spinazie let je best op de volgende kenmerken:

  • De bladeren moeten frisgroen en stevig zijn.
  • Vermijd bladeren die geel, slap of slijmerig zijn.
  • De bladeren mogen geen sterke onaangename geur hebben.
  • De stelen moeten er fris uitzien en niet uitgedroogd zijn.
  • Kies bij voorkeur voor spinazie met bladeren van vergelijkbare grootte wanneer je ze op dezelfde manier wilt bereiden.

Babyspinazie wordt meestal gewassen en gebruiksklaar verkocht, maar controleer steeds de verpakking. Verse spinazie in bosjes bevat soms nog aarde of zand tussen de bladeren.

6. Spinazie schoonmaken

Verse spinazie moet zorgvuldig worden schoongemaakt, vooral wanneer ze rechtstreeks van het veld komt.

  1. Verwijder beschadigde, gele of verwelkte bladeren.
  2. Snijd eventueel de harde uiteinden van de stelen weg.
  3. Leg de bladeren in een ruime kom met koud water.
  4. Beweeg ze voorzichtig door het water zodat zand en aarde loskomen.
  5. Haal de bladeren uit het water zonder het bezinksel mee te nemen.
  6. Herhaal indien nodig met vers water.
  7. Laat de spinazie goed uitlekken of gebruik een slacentrifuge.

Was spinazie pas kort voor gebruik wanneer je ze enkele dagen wilt bewaren. Vocht versnelt namelijk het bederf.

7. Snijtechnieken

Afhankelijk van de bereiding kun je spinazie op verschillende manieren verwerken.

  • Hele bladeren: geschikt voor salades, stomen en kort bakken.
  • Grof gesneden: ideaal voor pasta, soepen en ovenschotels.
  • Fijn gesneden: geschikt voor vullingen, omeletten en sauzen.
  • Stelen afzonderlijk verwerken: bij grote bladeren kunnen de dikkere stelen apart worden gesneden en iets langer worden gegaard.
  • Babyspinazie: hoeft meestal niet gesneden te worden.

8. Bereidingswijzen

Spinazie is een groente die bijzonder snel gaar is. Langdurig koken is meestal niet nodig.

Rauw

Jonge spinazieblaadjes zijn uitstekend geschikt voor salades. Ze combineren goed met appel, peer, sinaasappel, noten, geitenkaas, feta en een frisse vinaigrette.

Koken

Spinazie kan kort in een klein beetje kokend water worden gekookt. Enkele minuten volstaan doorgaans. Laat de groente daarna goed uitlekken wanneer je ze verder wilt verwerken.

Stomen

Door spinazie te stomen blijven de bladeren mooi groen en behouden ze hun structuur. Een korte stoomtijd is voldoende.

Roerbakken

Verhit wat olijfolie of boter in een pan en voeg de spinazie in porties toe. Roer regelmatig tot de bladeren geslonken zijn. Knoflook, peper en een beetje citroensap geven extra smaak.

Stoven

Spinazie kan rustig worden gestoofd met boter, ui, room of een beetje bouillon. Deze bereiding past uitstekend bij vis, gevogelte en aardappelen.

In de oven

Spinazie is bijzonder geschikt voor lasagne, quiches, hartige taarten, gratins en ovenschotels. Meng de spinazie eventueel met ricotta, roomkaas of bechamelsaus.

In puree

Gekookte of gestoofde spinazie kan worden gemengd met aardappelpuree. Zo ontstaat een zachte, groene puree die goed past bij vis, gehakt en vleesgerechten.

9. Belangrijke aandachtspunten bij spinazie

Spinazie bevat van nature nitraat. Dat is een stof die planten uit de bodem opnemen en die in het lichaam kan worden omgezet in nitriet.

Enkele praktische aandachtspunten:

  • Bewaar verse spinazie gekoeld en gebruik ze bij voorkeur zo snel mogelijk.
  • Laat bereide spinazie niet langdurig op kamertemperatuur staan.
  • Koel restjes snel terug en bewaar ze afgedekt in de koelkast.
  • Warm restjes slechts één keer opnieuw door en door op.
  • Diepvries-spinazie kun je rechtstreeks volgens de aanwijzingen op de verpakking bereiden.

Spinazie bevat daarnaast oxalaten. Wie om medische redenen een oxalaatbeperkt dieet moet volgen, bespreekt best met een arts of diëtist welke hoeveelheden geschikt zijn.

10. Combinaties met andere ingrediënten

Spinazie heeft een zachte smaak die met heel wat ingrediënten samengaat.

Zuivel en kaas: room, ricotta, feta, geitenkaas, Parmezaanse kaas en mozzarella.

Kruiden en smaakmakers: knoflook, nootmuskaat, peterselie, tijm, basilicum, citroen en zwarte peper.

Groenten: champignons, prei, ui, tomaat, paprika en aardappel.

Andere ingrediënten: ei, zalm, kabeljauw, kip, spek, pijnboompitten en walnoten.

11. Receptsuggesties met spinazie

Spinazie kan in eenvoudige dagelijkse gerechten worden verwerkt, maar is ook geschikt voor verfijnde bereidingen.

  1. Spinazie met room en nootmuskaat
  2. Lasagne met spinazie en ricotta
  3. Quiche met spinazie en geitenkaas
  4. Pasta met spinazie, zalm en roomsaus
  5. Spinaziesoep met aardappel en prei
  6. Gebakken spinazie met knoflook
  7. Omelet met spinazie en champignons
  8. Cannelloni gevuld met spinazie en ricotta
  9. Kabeljauw met spinazie en hollandaisesaus
  10. Kipfilet gevuld met spinazie en mozzarella
  11. Aardappelpuree met spinazie
  12. Salade van babyspinazie, peer en walnoten
  13. Risotto met spinazie en Parmezaanse kaas
  14. Spinaziegratin met kaaskorst
  15. Hartige taart met spinazie, feta en tomaat

12. Voedingswaarde

Spinazie is een caloriearme bladgroente met een interessante voedingssamenstelling. Ze bevat onder andere:

  • Vitamine K: speelt een rol bij de normale bloedstolling en de instandhouding van normale botten.
  • Vitamine A: spinazie bevat carotenoïden die het lichaam kan omzetten in vitamine A.
  • Vitamine C: draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem.
  • Foliumzuur (vitamine B9): is belangrijk voor de normale celdeling.
  • IJzer: draagt bij tot de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine.
  • Magnesium: speelt een rol bij de normale werking van spieren en het zenuwstelsel.
  • Vezels: ondersteunen een normale spijsvertering.

Spinazie bevat plantaardig ijzer. De opname daarvan is minder efficiënt dan die van ijzer uit dierlijke producten. Door spinazie te combineren met vitamine C, bijvoorbeeld citroensap, paprika of tomaat, kan de opname van plantaardig ijzer worden bevorderd.

13. Spinazie bewaren

Verse spinazie is vrij kwetsbaar en verliest snel haar frisheid.

In de koelkast

Bewaar verse spinazie in de groentelade van de koelkast, bij voorkeur in een geperforeerde zak of een goed afsluitbare doos met wat keukenpapier om overtollig vocht op te nemen. Gebruik ze bij voorkeur binnen enkele dagen.

Bereide spinazie

Laat bereide spinazie snel afkoelen en plaats ze in een afgesloten bewaardoos in de koelkast. Gebruik de restjes bij voorkeur binnen één à twee dagen.

In de diepvries

Spinazie kan goed worden ingevroren. Blancheer de bladeren kort, koel ze onmiddellijk af in ijswater en laat ze goed uitlekken. Verdeel ze in porties en vries ze luchtdicht in.

Je kunt ook kant-en-klare diepvries-spinazie kopen. Die is bijzonder handig voor soepen, sauzen en ovenschotels.

14. Spinazie in de internationale keuken

Spinazie wordt wereldwijd gebruikt en krijgt in verschillende landen een eigen culinaire invulling.

  • België en Nederland: spinazie met aardappelpuree, een gekookt ei of gehakt.
  • Italië: spinazie in lasagne, ravioli, cannelloni en risotto.
  • Griekenland: spanakopita, een hartige taart met spinazie en feta in filodeeg.
  • India: palak paneer, een gerecht met spinazie en Indiase kaas.
  • Frankrijk: spinazie als garnituur bij vis, gevogelte en eiergerechten.
  • Midden-Oosten: spinazie in hartige pasteitjes en gevulde deeggerechten.

15. Spinazie in de professionele keuken

In de professionele keuken wordt spinazie vaak op het laatste moment bereid. Dat zorgt ervoor dat de bladeren hun mooie groene kleur en frisse smaak behouden.

Voor een verfijnde presentatie kunnen grote bladeren afzonderlijk worden geblancheerd en gebruikt als omhulsel voor vis- of vleesvullingen. Babyspinazie wordt vaak rauw verwerkt in salades of kort toegevoegd aan warme gerechten.

Een belangrijke tip voor koks: spinazie bevat veel vocht. Wanneer je ze gebruikt in een quiche, lasagne of vulling, is het belangrijk om de groente eerst voldoende te laten uitlekken. Zo voorkom je dat het gerecht waterig wordt.

16. Weetjes over spinazie

  • Spinazie staat bekend om haar hoge ijzergehalte, maar dat verhaal is historisch wat overdreven. Een oude berekening bevatte een kommafout, waardoor het ijzergehalte jarenlang veel hoger werd voorgesteld dan het werkelijk is.
  • Spinazie slinkt tijdens het bakken of koken aanzienlijk. Een grote hoeveelheid rauwe bladeren kan na bereiding nog maar een kleine portie vormen.
  • De jonge blaadjes van babyspinazie zijn bijzonder geschikt voor salades.
  • Spinazie groeit goed bij koelere temperaturen en wordt daarom vaak in het voorjaar en najaar geteeld.
  • Spinazie kan zowel vers, diepgevroren als in blik worden gekocht.

17. Besluit

Spinazie is een veelzijdige en voedzame bladgroente die in vrijwel iedere keuken een plaats verdient. Dankzij haar zachte smaak, korte bereidingstijd en brede toepassingsmogelijkheden kun je er zowel eenvoudige dagelijkse gerechten als verfijnde culinaire creaties mee maken.

Of je spinazie nu rauw verwerkt in een salade, kort bakt met knoflook, combineert met room en nootmuskaat of gebruikt in een ovenschotel: deze groene bladgroente biedt heel wat mogelijkheden.

Technische afbeelding

Technische afbeelding van spinazie
Technische afbeelding van spinazie — klik om te vergroten.