Overslaan naar inhoud

Druk op ESC om te sluiten

Savooikool

Savooikool

6 min. leestijd

1. Inleiding

Savooikool, ook wel savooi of groene kool genoemd, is een stevige bladgroente die vooral herkenbaar is aan haar donkergroene, gekrulde en gebobbelde bladeren. Ze behoort tot de koolsoorten en heeft een zachte, licht aardse en soms licht nootachtige smaak. In vergelijking met witte kool en rode kool zijn de bladeren van savooikool minder stevig en soepeler van structuur.

Savooikool is bijzonder veelzijdig in de keuken. Ze kan worden gekookt, gestoofd, gebakken, gestoomd, geroosterd of verwerkt in soepen en ovenschotels. Vooral in de Belgische en Nederlandse keuken wordt ze gebruikt in stamppotten, winterse stoofgerechten en traditionele groentebereidingen.

De buitenste bladeren zijn stevig en donkergroen, terwijl de binnenste bladeren meestal lichter van kleur en zachter zijn. Daardoor kan savooikool zowel als hoofdingrediënt als in combinatie met andere groenten worden gebruikt. Savooikool is vooral een typische herfst- en wintergroente, maar door verschillende teeltvariëteiten is ze tegenwoordig een groot deel van het jaar verkrijgbaar.

2. Oorsprong en geschiedenis

Savooikool behoort tot de oudste gecultiveerde koolsoorten. Haar oorsprong ligt vermoedelijk in het Middellandse Zeegebied en West-Europa, waar wilde koolsoorten al duizenden jaren groeiden. Door selectie ontstonden variëteiten zoals witte kool, rode kool, spruitjes, broccoli, bloemkool en savooikool.

De naam verwijst naar Savoye, een historische regio in de Alpen die tegenwoordig gedeeltelijk tot Frankrijk en Italië behoort. Vanuit deze streek verspreidde de kool zich verder over Europa. In de traditionele Europese keuken werd ze gewaardeerd als voedzame wintergroente die relatief goed kon worden bewaard. In België en Nederland werd ze populair in stevige wintergerechten met aardappelen, spek en worst.

3. Botanische kenmerken

Savooikool behoort tot de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae), net als broccoli, bloemkool, spruitjes en andere kolen. De bladeren zijn gekruld, gebobbeld en stevig, licht- tot donkergroen. De plant vormt een compacte, ronde kool. De smaak is zacht, licht aards en soms nootachtig. De buitenste bladeren zijn meestal donkerder en steviger; de binnenste lichter en fijner.

4. Verschillende soorten savooikool

Groene savooikool: bekendste, donkergroene sterk gekrulde bladeren, voor soepen, stoof en stamppot.
Gele savooikool: lichtere geelgroene bladeren, zachtere structuur, voor koken en stoven.
Winterse savooikool: stevige krop met dikke bladeren, voor koude maanden en stevige gerechten.
Zomerse savooikool: kleiner met zachtere bladeren, voor lichte bereidingen en jonge bladeren rauw in salades.

5. Smaak en aroma

Savooikool heeft een zachte, licht aardse en soms nootachtige smaak. Ze is doorgaans milder dan sommige andere koolsoorten en krijgt bij goede bereiding een lichtzoete ondertoon. Smaak hangt af van ras, leeftijd, seizoen, versheid en methode. Buitenste bladeren zijn krachtiger; binnenste zachter. Verhitting maakt haar milder. Te lang koken kan een sterke koolgeur geven; kort bakken of stoven behoudt structuur.

6. Savooikool kopen en selecteren

Kies een stevige kool die zwaar aanvoelt voor haar formaat. Bladeren moeten fris en stevig zijn; vermijd veel gele, bruine of slijmerige bladeren. De krop hoort compact te zijn. De onderkant van de stronk mag niet rot of beschimmeld zijn. Kleinere kolen zijn handig voor kleinere hoeveelheden; grotere voor soep, stamppot en gezelschappen.

7. Savooikool schoonmaken en voorbereiden

Verwijder beschadigde of verwelkte buitenbladeren. Snijd de kool in vier delen en haal de harde stronk weg. Maak bladeren los of snijd in reepjes; spoel grondig onder koud water, want zand kan tussen de krullen zitten. Laat uitlekken of gebruik een slacentrifuge. Dikke hoofdnerf van grote bladeren kan taai zijn: verwijder of snijd fijn. Grote intacte bladeren zijn na kort blancheren soepel genoeg om te vullen.

8. Snijtechnieken

Fijne reepjes voor wok/soep, grove repen voor stoof, blokjes voor vulling/ovenschotel/stamppot, parten voor koken/stomen/roosteren, hele bladeren voor rollen en fijngehakt voor burgers/vullingen.

9. Bereidingswijzen

Koken: reepjes in gezouten water 5–10 min beetgaar.
Stomen: 6–10 min behoudt structuur.
Stoven: met boter/ui of sjalot en weinig bouillon, afgedekt 15–20 min, peper/zout/nootmuskaat, eventueel room.
Bakken: 5–8 min in olie/boter met knoflook/ui/spek/champignons.
Roosteren: parten met olie/peper/zout 20–30 min op 200 °C.
Soep: in reepjes met aardappel/wortel/prei/knolselder, 10–15 min meekoken.
Gevulde bladeren: blancheren, vullen met gehakt/rijst/groenten/paddenstoelen en verder garen in tomatensaus of bouillon.

10. Combinaties met andere ingrediënten

Groenten: aardappel, wortel, prei, ui, knolselder, pastinaak, champignons, pompoen. Kruiden: tijm, peterselie, salie, laurier, rozemarijn, nootmuskaat, kervel. Vlees: spek, ham, worst, gehakt, varken, rund, eend. Vis: zalm, kabeljauw, gerookte vis, forel. Zuivel: boter, room, Parmezaan, Gruyère, oude kaas, crème fraîche. Ook mosterd, knoflook, citroen en witte wijn passen goed. Klassiek met aardappel, spekjes, ui en nootmuskaat.

11. Receptsuggesties met savooikool

  1. Savooikool met spekjes
  2. Stamppot van savooikool met rookworst
  3. Savooikoolsoep met aardappel, wortel en prei
  4. Gevulde savooikoolbladeren met gehakt en rijst
  5. Ovenschotel met savooikool en gehakt
  6. Savooikool met roomsaus
  7. Wok met kip, gember, knoflook en sojasaus
  8. Savooikool met champignons en tijm
  9. Savooikooltaart met Gruyère
  10. Geroosterd met Parmezaanse kaas
  11. Met worst en aardappelen
  12. Vegetarische koolrolletjes met linzen en rijst
  13. Met zalm, room en dille
  14. Pasta met savooikool en spek
  15. Met appel en mosterdsaus

12. Voedingswaarde

Savooikool bevat relatief weinig calorieën en levert vitamine C, vitamine K, folaat (B9), kalium en voedingsvezels. Zoals andere koolsoorten bevat ze natuurlijke glucosinolaten. Waarden verschillen met variëteit, versheid en bereidingswijze.

13. Bewaren van savooikool

Bewaar de volledige kool in de groentelade, buitenste bladeren laten zitten zolang ze fris zijn, eventueel losjes in een geperforeerde zak. Een hele krop blijft doorgaans 1–2 weken goed. Snijvlak van aangesneden kool afdekken en binnen 2–4 dagen gebruiken. Gekookte kool snel afkoelen en binnen 2–3 dagen gebruiken. Invriezen: in reepjes snijden, 2 min blancheren, ijswater, uitlekken, luchtdicht verpakken. Na ontdooien zachter, dus voor soep/stoof/ovenschotel.

14. Savooikool in de internationale keuken

België/Nederland: stamppot, soep, winterstoof.
Frankrijk: potées en stevige soepen.
Italië: pizzoccheri en cassoeula.
Duitsland: Wirsing met room/ui/kruiden.
Polen: soep, stoof en gevulde bladeren.
Oostenrijk: winterse groentegerechten bij vlees en aardappelen.

15. Savooikool in de professionele keuken

Gebruik als boter/nootmuskaat-garnituur, bij varken/wild/eend/rund, bij zalm en witte vis, gevulde grote bladeren, in soep, als aardappelpuree-mix of als krokant gebakken blad. Blancheer kort voor kleurbehoud en koel direct in ijswater.

16. Interessante weetjes

Savooikool is dezelfde botanische soort als broccoli/bloemkool/spruitjes/witte kool; herkenbaar aan gekrulde gebobbelde bladeren; binnenste zachter en lichter; bladeren soepel na blancheren; goed bestand tegen koelte; ook groene kool genoemd, regionaal verschillend; zwavelverbindingen geven koolaroma; kort garen behoudt smaak/kleur/structuur.

17. Besluit

Savooikool is een veelzijdige en voedzame bladgroente voor de herfst- en winterkeuken. De zachte, licht aardse smaak en soepele bladeren passen in stamppot, soep, gevulde koolrolletjes, ovenschotels en verfijnde groentegarnituren. Kort stoven, bakken of roosteren behoudt haar smaak en structuur; ze verdient een plek in zowel de dagelijkse als professionele keuken.

Technische tekening savooikool
Technische afbeelding – klik om te vergroten