1. Inleiding
Okra is een minder bekende groente in de Belgische keuken, maar in verschillende delen van de wereld is hij bijzonder populair. Vooral in Afrika, India, het Midden-Oosten, het Caribisch gebied en het zuiden van de Verenigde Staten wordt okra regelmatig gebruikt in traditionele gerechten.
De groente heeft een langwerpige, groene vrucht met een geribbelde vorm en een licht puntig uiteinde. Binnenin bevinden zich kleine, ronde, eetbare zaadjes. De smaak is mild, licht plantaardig en een beetje vergelijkbaar met groene boontjes of courgette.
Het meest bijzondere aan okra is zijn natuurlijke slijmerige structuur wanneer hij wordt gesneden en gekookt. Dat komt door de aanwezigheid van oplosbare slijmstoffen, ook wel mucilages genoemd. Deze stoffen kunnen tijdens het koken een gerecht op natuurlijke wijze binden en zorgen voor een dikkere saus of soep.
Hoewel deze structuur voor sommige mensen even wennen is, is ze in veel traditionele gerechten juist een belangrijk onderdeel van het recept.
Okra kan worden gekookt, gestoofd, gebakken, gefrituurd, geroosterd, gegrild of ingelegd. Vooral in kruidige stoofgerechten komt zijn karakter goed tot zijn recht.
2. Oorsprong en geschiedenis
Okra heeft waarschijnlijk zijn oorsprong in Afrika, al is de precieze geografische oorsprong niet volledig vastgesteld. De plant wordt al eeuwenlang geteeld in verschillende tropische en subtropische gebieden. Vanuit Afrika verspreidde okra zich naar het Midden-Oosten en India. Door handelsroutes en migratie werd de groente steeds bekender. Tijdens de periode van de trans-Atlantische slavenhandel kwam okra ook terecht in het Caribisch gebied en het zuiden van de Verenigde Staten. Daar werd hij een belangrijk ingrediënt. In landen zoals Nigeria, Ghana en Ethiopië wordt okra veel gebruikt in traditionele soepen en stoofgerechten. In India maakt hij deel uit van talrijke vegetarische gerechten en curry's. In het zuiden van de Verenigde Staten is okra vooral bekend door zijn gebruik in gumbo.
3. De okraplant
Wetenschappelijke naam Abelmoschus esculentus, kaasjeskruidfamilie Malvaceae (hibiscus, katoen, cacaoboom). Eenjarige plant die goed groeit in warme zonnige klimaten, 1-2 meter hoog, grote handvormige bladeren, opvallende gele bloemen met donkerrood/paars hart lijkend op hibiscus. Na bloei langwerpige groene vrucht, snel groeiend jong oogsten, wordt hard vezelig indien te lang, houdt van voedzame bodem, water en zon.
4. Verschillende soorten okra
Groene okra: meest voorkomend, 5-8 ribben, mild zacht jong.
Rode okra: roodachtig paars, binnen lichtgroen/witachtig, tijdens koken kleur verdwijnt.
Witte okra: lichtgroen bijna wit, zacht.
Lange okra: >15 cm, meer vezelig, jong oogsten.
Kleine okra: 5-10 cm bijzonder mals, geschikt heel te bakken/grillen/frituren.
5. Smaak en structuur
Zachte milde licht plantaardige smaak, doet denken aan groene boontjes/courgette/aubergine, buitenkant licht stevig, binnen zacht met zaadjes, slijmerige structuur door oplosbare slijmstoffen, meer/minder opvallend naar bereiding: kort bakken/grillen/frituren steviger, langzaam koken in soep/stoof bindend.
6. Waarom wordt okra slijmerig?
Door natuurlijke polysachariden (slijmstoffen) die water vasthouden, kunnen soepen/sauzen binden, dikkere structuur, geleiachtig, helpen ingrediënten verbinden. Beperken: wassen en volledig drogen voor snijden, zo weinig mogelijk snijden, kleine jonge exemplaren kort bereiden, eerst op hoog vuur bakken voor andere vloeistoffen, grillen/roosteren i.p.v. lang koken, beetje citroensap/azijn.
7. Okra in de keuken
Gebakken: wassen/drogen, uiteinden weg, heel of grove stukken, olijfolie/boter middelhoog-hoog, knoflook/ui/peper/paprikapoeder.
Gefrituurde: in plakjes door maïsmeel/bloem goudbruin, krokant met yoghurtdip.
Stroofgerechten: met tomaat/ui/knoflook/paprika/chili en kip/rund/lam/vis.
Curry: bhindi masala met ui/tomaat en komijn/koriander/kurkuma/garam masala/chili/gember/knoflook.
Barbecue: kleine met olijfolie/peper/zout/paprikapoeder grillen.
Soep: bindend ingrediënt voor soep met bouillon/tomaat/vis/vlees/groenten.
8. Bekende gerechten met okra
Gumbo (Louisiana, Cajun/Creools, met okra/ui/paprika/selderij/bouillon/vlees/zeevruchten, met rijst, okra als groente/bindmiddel, soms roux).
Bhindi masala (Indiaas, gebakken okra met ui/tomaat/specerijen, met rijst/naan/chapati).
Afrikaanse okrasoep (West-Afrika, met vis/vlees/tomaat/peper/ui).
Geroosterde okra (mediterraan, met olijfolie/knoflook/citroen/kruiden).
9. Okra schoonmaken en voorbereiden
Selecteren jonge stevige zonder bruine plekken, wassen, drogen, harde steeltjes/puntige uiteinden wegsnijden niet te diep, snijden naar bereiding: geheel/halveren/plakjes/grove stukken, voor weinig slijm volledig laten.
10. Okra combineren met andere ingrediënten
Tomaat, ui, knoflook, gember, chili, komijn, koriander, kurkuma, citroen, azijn, paprika, kokosmelk, kip, garnalen, kabeljauw, lamsvlees.
11. Recepten met okra
Gebakken met knoflook/citroen (4p): 400g okra, olijfolie, knoflook, citroen, paprikapoeder/peper/zout/peterselie.
Bhindi masala (4p): 500g okra, uien, tomaten, knoflook, gember, olie, komijn/koriander/kurkuma/garam masala/chili, peper/zout/koriander.
Soep met tomaat/garnalen (4p): 300g okra, garnalen, tomaten, ui, knoflook, visbouillon, olijfolie, paprika/chili/peper/zout/peterselie.
12. Voedingswaarde van okra
Licht, groot deel water, vitamines, mineralen en vezels, bevat vitamine C, K, folaat, B6, kalium, magnesium, vezels, antioxidanten, slijmstoffen oplosbare vezels.
13. Okra kopen en bewaren
Jonge stevige frisse groen, stevig, glad onbeschadigd, geen bruine/zwarte plekken, uiteinden niet uitgedroogd, niet slap. Kleine malser. Koelkast papieren/geperforeerde zak groentevak enkele dagen, pas voor bereiden wassen. Invriezen: wassen, steeltjes verwijderen, 3 min kleine /4 min grote blancheren, ijswater, uitlekken, luchtdicht.
14. Okra in de professionele keuken
Als bindmiddel, krokante garnituur (gepaneerd gefrituurd), groentegarnituur heel gebakken/gegrild met kruidenolie, verfijnde voorgerechten met garnalen/coquilles/witte vis/kruidige tomaat, vegetarisch met linzen/kikkererwten/tomaat/kokosmelk.
15. Veelgemaakte fouten bij het bereiden van okra
Nat verwerken, te veel snijden, te lang koken, grote overrijpe gebruiken, te weinig smaakmakers, slijm volledig willen vermijden.
16. Interessante weetjes over okra
Damesvingers, Abelmoschus esculentus, hibiscus/katoen familie, bloemen lijken op hibiscus, snel groeiend jong geoogst, zaadjes eetbaar, slijmstoffen binden, populair Indiaas, in Louisiana gumbo.
17. Besluit
Bijzondere veelzijdige groente, zachte smaak, eetbare zaadjes en slijmstoffen, geschikt voor bakken/grillen/frituren/stoven/soepen/curry's, met tomaat/knoflook/ui/chili goed, natuurlijke binding.